dr inż. Jerzy Obolewicz, Politechnika Białostocka

Wymagana prawnie dokumentacja budowy nakłada obowiązki w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia na uczestników procesu budowlanego: inwestora, inspektora nadzoru inwestorskiego, projektanta, kierownika budowy (kierownika robót). Do podstawowych dokumentów, które powstają w czasie budowlanego procesu inwestycyjnego i dotyczą budowy, tworząc jej dokumentację, należą: projekt budowlany, pozwolenie na budowę, dziennik budowy (w razie prowadzenia robót montażowych – dziennik montażu), książka obmiarów, protokoły odbioru częściowego i końcowego, dokumentacja potwierdzająca jakość materiałów, prefabrykatów i wbudowywanych urządzeń.

Projekt budowlany
Projekt budowlany otrzymuje kierownik budowy od inwestora przed rozpoczęciem robót. Razem z projektem otrzymuje też pozwolenie na budowę, informację będącą podstawą sporządzenia planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz zwykle kosztorys robót wraz z ich przedmiarem.
Projekt budowlany  powinien zawierać: stronę tytułową, projekt zagospodarowania działki lub terenu sporządzony na aktualnej mapie oraz projekt architektoniczno-budowlany. Szczegółowy zakres tych opracowań przedstawiono w tab.1.
Stosownie do potrzeb, w projekcie budowlanym umieszcza się również oświadczenia właściwych jednostek organizacyjnych o zapewnieniu dostaw energii, wody, ciepła, gazu, odbioru ścieków oraz o warunkach przyłączenia obiektu do sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, telekomunikacyjnych oraz dróg lądowych, a także wyniki badań geologiczno-inżynierskich i geotechniczne warunki posadowienia obiektów budowlanych.

Pozwolenie na budowę
Pozwolenie na budowę jest podstawowym dokumentem, który jest wymagany przy podejmowaniu prac na budowie. Kierownik budowy otrzymuje je od inwestora przed rozpoczęciem robót. Obowiązek ten wynika z prawa budowlanego , który mówi że „roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę”. Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujący się w obszarze oddziaływania obiektu. Pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego może być wydane po uprzednim:
 przeprowadzeniu postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko wymagane przepisami o ochronie środowiska,
 uzyskaniu przez inwestora, wymaganych przepisami szczególnymi pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów (uzgodnienie, wyrażenie zgody lub opinii powinny nastąpić w terminie 14 dni od dnia przedstawienia proponowanych tym terminie organ nie zajmie stanowiska oznacza to rozwiązań. Jeśli w akceptację zaproponowanych rozwiązań).
Dokument pozwolenie na budowę może być wydany wyłącznie temu, kto:
 złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
 złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane .
Do wniosku o pozwolenie na budowę inwestor musi dołączyć:
1) cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem potwierdzającym uprawnienia do projektowania (aktualnym na dzień opracowania projektu),
2) oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
3) decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (nie ma aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego dla danego terenu).
Dokument pozwolenie na budowę przechodzi procedurę administracyjną. Decyzję w sprawie wydaje starosta. Następnie właściwy organ przesyła ją niezwłocznie wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta albo organowi, który wydał decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jeżeli w terminie 14 dni od otrzymania decyzji nikt się nie odwoła, decyzja ta staje się prawomocna i inwestor może przystąpić do jej realizacji. Od decyzji starosty strona może odwołać się do wojewody za pośrednictwem starosty. Na siedem dni przed rozpoczęciem budowy inwestor powinien powiadomić starostę o przystąpieniu do budowy. Jeżeli starosta nie wyda w terminie 65 dni, od daty złożenia wniosku, decyzji pozwolenie na budowę, to organ wyższego stopnia nakłada karę. W każdym przypadku przekroczenia terminu wydania decyzji prowadzi się odrębne postępowanie. Organ administracji architektoniczno-budowlanej ma obowiązek pierwszego dnia miesiąca przesłać do organu wyższego stopnia uwierzytelnione rejestry wniosków i decyzji o pozwoleniu na budowę wydanych w miesiącu poprzednim. W wyniku analizy rejestrów i stwierdzenia przypadku zawinionego przez organ przekroczenia terminu do wydania decyzji w sprawie pozwolenia na budowę przeprowadza się szczegółowe postępowanie wyjaśniające, podejmując wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym umożliwiające zainteresowanemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej złożenie wyjaśnień w sprawie opóźnienia. Jeżeli w wyniku postępowania wyjaśniającego nastąpi ustalenie przyczyn zwłoki, za które nie ponosi winy organ, postanowienia o nałożeniu kary nie wydaje się. Jeżeli natomiast za opóźnienie ponosi winę organ, kara nakładana jest w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Kary za zwłokę w wydaniu decyzji w sprawie pozwolenia na budowę stanowią wydatek organu właściwego do wydania takiej decyzji. W związku z ustanowieniem płatności z tego tytułu dochodami Skarbu Państwa, kwoty tych środków powinny zostać przekazane na rachunek dochodów budżetowych właściwego dysponenta (w przypadku kar nakładanych przez wojewodów będzie to rachunek dochodów wojewody). W postanowieniu orzekającym o wymierzeniu kary wskazuje się numer rachunku, na który należy dokonywać wpłat z tytułu kar. Postanowienie to podlega wykonaniu z dniem doręczenia. Do kar pieniężnych za niewydanie w terminie decyzji w sprawie pozwolenia na budowę stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Dziennik budowy
Dziennik budowy jest dokumentem urzędowym, który musi się znajdować na prawie każdej budowie. Rejestruje się w nim przebieg robót budowlanych oraz zdarzenia i okoliczności zachodzące w trakcie ich wykonywania. Jego treść może mieć znaczenie dla oceny prawidłowości prowadzonych robót. Dziennik budowy (lub rozbiórki) musi być prowadzony na budowie i dla wszelkich robót budowlanych, na które została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę.

więcej w numerze 6/2010