dr inż. Jerzy Obolewicz, Politechnika Białostocka

W języku potocznym kierowanie i zarządzanie oznacza to samo. W powszechnym przekonaniu kierowanie to wytyczanie drogi działania, wysyłanie kogoś w określonym celu, rządzenie kimś lub czymś, stanie na czele grupy czy organizacji. Zaś zarządzanie to szczególny sposób kierowania działalnością ludzi.

W polskich tłumaczeniach literatury z dziedziny zarządzania terminy zarządzanie i kierowanie są najczęściej używane zamiennie, co wynika ze wspólnego angielskojęzycznego słowa management, oznaczającego zarówno zarządzanie, jak i kierowanie.

W literaturze polskiej oba te terminy są przedmiotem sporów. Spierający się udowadniają sobie, który termin ma szersze znaczenie. Definicji kierowania jest wiele i nie ma jednej powszechnie akceptowanej. Niektóre z nich przedstawiono w tab.1
Współcześnie termin zarządzanie jest stosowany częściej i chętniej niż termin kierowanie. W Polsce ta preferencja ma kontekst historyczny. Kierownik jest kojarzony z gospodarką centralnie planowaną, a menadżer – bliższy zarządzaniu jest kojarzony z gospodarką rynkową. Kierowanie jest procesem planowania, organizowania, przewodzenia, kontrolowania pracy członków organizacji przy wykorzystaniu ich umiejętności i dostępnych zasobów zmierzający do osiągnięcia określonych celów. Przez proces należy rozumieć robienie czegoś w sposób systematyczny. Kierownicy, chociaż mają różne uzdolnienia i umiejętności, podejmują pewne systematyczne działania dla osiągnięcia pożądanych celów.
W niniejszym opracowaniu skupiono uwagę na kierowaniu, traktując je jako proces i zastosowano podejście modelowe do procesu kierowania .

Proces kierowania budową
Bezpieczne kierowanie budową  powinno odbywać się z wykorzystaniem etapów cyklu działania zorganizowanego . Cykl ten obejmuje dwie fazy i opiera się na pięciu etapach:
 faza preparacji (przygotowania) działania,
o ustalenie czynności i ich kolejności w procesie
o określenie celu i treści każdej czynności procesu
o zapewnienie środków i warunków do realizacji poszczególnych czynności
 faza realizacji działania,
o realizacja zamierzonego planu – wykonanie czynności procesu
o sformułowanie wniosków po przeprowadzonej kontroli osiągniętych wyników.

Praktycznie bezpieczny proces kierowania budową  obiektu budowlanego obejmuje cztery podstawowe czynności: planowanie, organizowanie, przewodzenie i kontrolowanie (rys.1.), w którym dwie pierwsze czynności stanowią fazę preparacji (przygotowania budowy), a dwie kolejne fazę realizacji działania (działanie, kontrolowanie).
Planowanie robót budowlanych
Kierownik budowy ustala cele i określa działania prowadzące do ich osiągnięcia. W działaniach tych może opierać się na intuicji (nie zalecane) lub stosować konkretną metodę – opracowuje plan, kierując się określoną logiką postępowania. Przydatne w planowaniu robót budowlanych jest zastosowanie procedury procesowej. Proces planowania robót budowlanych polega na ustaleniu:
 technologii wykonania poszczególnych rodzajów robót,
 organizacji robót i metod wykonania,
 liczby i specjalności potrzebnych pracowników budowlanych,
 rodzajów i ilości niezbędnych materiałów, półfabrykatów, prefabrykatów,
 rodzaju i liczby podwykonawców,
 zakresu zagospodarowania terenu budowy.
Na podstawie projektu techniczno-architektonicznego przystępuje się do planowania robót budowlanych.

więcej w numerze 7-8/2010