Magdalena Nogańska

Detergenty są szeroko stosowanymi środkami chemicznymi wykorzystywanymi w procesach czyszczenia, mycia i prania. Dzięki swojemu działaniu mają one szerokie zastosowanie zarówno w gospodarstwach domowych, jak i w przemyśle.

Ich szerokie zastosowanie znajduje odzwierciedlenie w oddziaływaniu na zdrowie człowieka (konsumenta), pracownika i środowiska. Biorąc powyższe pod uwagę oraz działania prośrodowiskowe i prozdrowotne instytucji europejskich, dążono do powstania przepisów określających wymagania dla detergentów w celu zagwarantowania jednolitego rynku i ułatwienia swobodnego przepływu towarów, gwarantując jednocześnie zachowanie określonych norm dla środowiska i dla zdrowia człowieka.
Mając na uwadze m.in. potrzebę powstania nowej definicji dla detergentów, konieczność wprowadzenia definicji środka powierzchniowo czynnego, której brakowało w obowiązującym prawodawstwie europejskim oraz konieczność podania jasnego i precyzyjnego opisu odpowiednich typów podatności na biodegradację, podjęto decyzję o opublikowaniu rozporządzenia, którego podstawowym celem jest zabezpieczenie rynku wewnętrznego detergentów.
Podstawa prawna
Aktem prawny, który reguluje problem bezpieczeństwa detergentów dla środowiska i człowieka jest rozporządzenie (WE) NR 648/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 31 marca 2004 r. w sprawie detergentów (Dz.U. L 104 z 8.4.2004, str. 1 z późn. zm.). Rozporządzenie zostało opublikowane 8 kwietnia 2004 r., a obowiązuje od 8 października 2005 r. Stanowi ono prawo obowiązujące bezpośrednio w państwach członkowskich i nie podlega ich interpretacji.
 Do tej pory rozporządzenie w sprawie detergentów zostało zmienione następującymi aktami prawnymi:
- rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 907/2006 z 20 czerwca 2006 r., zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 648/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie detergentów w celu dostosowania jego załączników III i VII,
- rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1336/2008 z 16 grudnia 2008 r. zmieniające rozporządzenie (WE) Nr 648/2004 w celu dostosowania go do rozporządzenia (WE) Nr 1272/2008 1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin,
- rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 551/2009 z 25 czerwca 2009 r. zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 648/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie detergentów w celu dostosowania załączników V i VI do tego rozporządzenia (odstępstwo dotyczące środków powierzchniowo czynnych).
Wymagania środowiskowe i dla zdrowia człowieka
Detergent oznacza jakąkolwiek substancję lub mieszaninę zawierającą mydło i/lub inne substancje powierzchniowo czynne, przeznaczoną do procesów prania, mycia i czyszczenia. Detergenty mogą mieć różną postać, taką jak: płyn, proszek, pasta, kostka, wypraska, kształtka itp. i wprowadzane są do obrotu w celu używania ich w gospodarstwie domowym, obiektach użyteczności publicznej lub do celów przemysłowych.
Ponadto za detergenty uważa się również:
- „pomocniczą mieszaninę piorącą”, przeznaczoną do zamaczania (wstępne pranie), płukania lub wybielania ubrań, domowej bielizny itp.
- „mieszaninę zmiękczająca do płukania tkanin” przeznaczoną do zmiany chwytu tkaniny, w procesach, wykonywanych po operacji prania,
-  „mieszaninę czyszcząca”, przeznaczoną do różnego rodzaju mycia w gospodarstwie domowym i/lub do oczyszczania innych powierzchni (np. materiałów, produktów, maszyn, urządzeń mechanicznych, środków transportu i wyposażenia dodatkowego, instrumentów, aparatów itd.),
-  „inne mieszaniny czyszczące, myjące i piorące”, przeznaczone do jakichkolwiek innych procesów prania, mycia i czyszczenia.

Bezpieczeństwo pracownika
Z doświadczenia wiemy, że w zależności od zakresu zastosowania detergentu różnego rodzaju substancje stwarzające zagrożenie mogą pojawić się w detergentach, powodując nierzadko działanie żrące, drażniące czy uczulające. Stąd konieczna jest rzetelna i czytelna informacja zawarta na oznakowaniu opakowania detergentu. Rozporządzenie o detergentach zawiera wymagania, co do informacji zawartych na oznakowaniu. Zgodnie z art. 11 ust. 2  na opakowaniach detergentów przeznaczonych do sprzedaży użytkownikowi, muszą być umieszczone trwale, za pomocą czytelnych, widocznych liter następujące informacje:
a) nazwa i nazwa handlowa produktu,
b) nazwa lub nazwa handlowa lub znak towarowy i pełny adres oraz numer telefonu osoby odpowiedzialnej za wprowadzenie produktu do obrotu,
c) adres, adres e-mailowy (o ile jest dostępny) oraz numer telefonu, pod którym dostępny jest arkusz danych odnoszący się do art. 9 ust. 3. Należy zwrócić uwagę, iż takie same informacje muszą być zawarte w dokumentach towarzyszących detergentom transportowanym luzem.
Arkusz danych składników jest istotnym dokumentem zawierającym szczegółowe informacje, które wprowadzający do obrotu detergenty powinni, na żądanie, udostępnić personelowi medycznemu bezzwłocznie i bez opłat. Wymagania co do zawartości arkusza danych składników są zawarte w załączniku VII część C rozporządzenia.  Ważny dla producentów jest fakt, że informacje zawarte w arkuszu danych powinny być utrzymywane w tajemnicy przez właściwy podmiot publiczny i przez personel medyczny i mogą być wykorzystywane tylko do celów medycznych.

więcej w numerze 2/2011