|
Agnieszka Stefko
Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy
Rodzaje rękawic i obuwia przeznaczonych do stosowania przez pracowników zatrudnionych w branży medycznej są zróżnicowane w zależności od grupy zawodowej, dla której są one dedykowane. Wiąże się to z rodzajem zagrożeń, na które są eksponowane ręce i nogi pracowników, a także ze specyfiką wykonywanych przez nich czynności zawodowych.
Pierwszą grupą zawodową, dla której przeznaczona jest oddzielna, specjalna grupa rękawic są lekarze i pielęgniarki, czyli osoby pracujące w bezpośrednim kontakcie z pacjentem. Dla tej grupy pracowników przeznaczone są tzw. rękawice medyczne. Są to szczególne wyroby, gdyż mają one podwójną funkcję, tzn. zapewniają ochronę zarówno pracownika, jak i pacjenta przed wzajemnymi zakażeniami i zanieczyszczeniami. Rękawice medyczne są zatem przykładem wyrobów tzw. podwójnego użycia. W poprzednich artykułach dotyczących rękawic i obuwia, które ukazały się w numerach 6/2011, 7-8/2011 i 9/2011 miesięcznika „Praca i Zdrowie” wykazano, że rękawice i obuwie zapewniające ochronę rąk i nóg pracowników przed różnymi zagrożeniami są zaliczane do środków ochrony indywidualnej. Wyroby te podlegają procedurze oceny zgodności według dyrektywy 89/686/EWG (rozporządzenia ministra gospodarki z 21 grudnia 2005 r.), co ma na celu potwierdzenie, że spełniają one odpowiednie wymagania dotyczące bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Z kolei w odniesieniu do wyrobów medycznych, do których również zaliczane są rękawice medyczne, obowiązują odrębne przepisy, określone w dyrektywie dotyczącej tej grupy wyrobów. Zgodnie z obowiązującymi obecnie postanowieniami w Unii Europejskiej, rękawice medyczne, z uwagi na ich podwójne przeznaczenie, podlegają ocenie zarówno w odniesieniu do wymagań dyrektywy dotyczącej wyrobów medycznych, jak i dyrektywy dotyczącej środków ochrony indywidualnej. W przypadku obydwu dyrektyw funkcjonują normy zharmonizowane określające wymagania i metody badań dla rękawic, stosowane w ich ocenie w celu potwierdzenia zgodności z zasadniczymi wymaganiami danej dyrektywy. W przypadku dyrektywy dotyczącej wyrobów medycznych normami zharmonizowanymi, które określają wymagania i metody badania dla rękawic medycznych są następujące normy: • EN 455-1:2000, • EN 455-2:2009+A1:2011, • EN 455-3:2006, • EN 455-4:2009. Wymagania stawiane rękawicom medycznym według wymienionych norm dotyczą nieobecności dziur, właściwości fizycznych, oceny biologicznej i oceny okresu trwałości. W przypadku dyrektywy dotyczącej środków ochrony indywidualnej nie ma oddzielnej normy zharmonizowanej ani oddzielnej grupy wymagań dotyczących rękawic przeznaczonych dla personelu medycznego. W ich ocenie stosuje się normę: EN 374-1:2003, w której określono wymagania dla rękawic chroniących przed chemikaliami i mikroorganizmami oraz kolejne części tej normy, w których opisane są metody badań: EN 374-2:2003 i EN 374-3:2003. Obecnie zatem, poza badaniami zgodnymi z kolejnymi częściami wymienionej normy EN 455 i oceną rękawic medycznych w kontekście spełnienia wymagań dyrektywy medycznej, wykonuje się dla nich również komplet badań przewidzianych dla rękawic chroniących przed chemikaliami i mikroorganizmami. Zakres badań obejmuje m.in. odporność na działanie czynników mechanicznych (odporność na ścieranie, przecięcie, przekłucie i wytrzymałość na rozdzieranie), odporność na przesiąkanie (badania nieszczelności), odporność na przenikanie co najmniej jednej substancji chemicznej. Wyniki przeprowadzonych badań laboratoryjnych są uwzględniane w ocenie typu WE rękawic medycznych, która kończy się wydaniem dla rękawic certyfikatu oceny typu WE. Dla czytelnika przydatne mogą być również informacje dotyczące podziału rękawic medycznych. Dzielą się one na dwie podstawowe grupy: • rękawice chirurgiczne, które przeznaczone są do stosowania w chirurgii inwazyjnej, są to rękawice jałowe oraz • rękawice diagnostyczne/zabiegowe, które mogą być jałowe lub niejałowe i są przeznaczone do prowadzenia badań medycznych, zabiegów diagnostycznych lub terapeutycznych i obchodzenia się ze skażonym czy zanieczyszczonym materiałem. Podział taki został wprowadzony w normach zharmonizowanych z dyrektywą medyczną. Dostępne na rynku rękawice medyczne są wykonywane najczęściej z następujących materiałów: lateks kauczuku naturalnego, winyl, nitryl, neopren i poliuretan. Każdy z wymienionych materiałów ma swoje zalety i wady, które należy uwzględnić dokonując doboru rękawic medycznych do odpowiednich zagrożeń i wykonywanych czynności zawodowych.
więcej w numerze 10/2011 |