Telewizja
Pracy i Zdrowia
 
 

Stanowiska pracy w zimnym środowisku  ochrona pracownika PDF Drukuj Email
05.04.2012
Anna Marszałek
Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy
Zimne środowisko to warunki otoczenia, w których temperatura powietrza jest równa lub mniejsza od 10° C. Jednakże nie tylko temperatura powietrza kształtuje środowisko termiczne. Również wilgotność i prędkość ruchu powietrza, a także promieniowanie wpływają na intensywność oddziaływania środowiska na osobę przebywającą w takich warunkach. Możemy mówić o dwóch rodzajach oddziaływania środowiska zimnego na organizm człowieka. Z jednej strony, będzie to działanie ogólne, a z drugiej – miejscowe. W pierwszym przypadku ochrona osoby eksponowanej będzie polegała na dostarczeniu jej odzieży ochronnej o wymaganej izolacyjności cieplnej, a w drugim – należy chronić pojedyncze obszary ciała, szczególnie narażone na wychłodzenie w wyniku działania zimna.
Odzież ciepłochronna jest najważniejszym czynnikiem chroniącym człowieka w zimnym środowisku, ale nie jedynym. Przewidziano szereg działań organizacyjnych, które pozwalają łatwiej funkcjonować pracownikowi na stanowisku pracy w warunkach zimnego środowiska.
Charakterystyka stanowisk pracy
Warunki pracy w zimnym środowisku spotykane są zarówno w pomieszczeniach, jak i na otwartej przestrzeni. Praca w pomieszczeniach związana jest z przetwórstwem spożywczym i odbywa się przez cały rok, przy czym latem różnice temperatury między otoczeniem a warunkami w chłodni lub mroźni są bardzo duże. Warunki w takich pomieszczeniach są na ogół ustalone, uwarunkowane procesem produkcyjnym określonego produktu. Z kolei na otwartej przestrzeni surowość zimnego środowiska zależy od pory roku i warunków atmosferycznych, w związku z tym warunki pracy charakteryzują się dużą zmiennością zarówno w ciągu dnia, jak i w dłuższym okresie. Trudno też mówić o powtarzalności warunków między sezonami.
Ważny jest tu także aspekt przystosowania do środowiska zimnego. Praca na otwartej przestrzeni w warunkach zimna odbywa się wówczas, gdy pracownicy doświadczają takich warunków tak w pracy, jak i poza nią, w czasie pozazawodowym. Są więc zaadaptowani do zimnego środowiska. Z kolei praca w pomieszczeniach odbywa się przez cały rok, również poza zimnymi porami roku, także latem, kiedy pracownik jest przystosowany do gorącego środowiska i wtedy stres cieplny doświadczany przez osoby eksponowane na zimne środowisko jest większy.
Zimne środowisko może oddziaływać na całe ciało, wówczas możliwe jest wychłodzenie ogólne. Inną ewentualnością jest działanie tylko na niektóre obszary ciała, np. skóra rąk przy dotykaniu zimnych powierzchni. Oddziaływanie miejscowe wiąże się także z wychłodzeniem kończyn, przy niewystarczającej izolacyjności cieplnej ochron przykrywających te części ciała. Może wystąpić również wychłodzenie nieprzykrytych obszarów skóry, głównie twarzy lub rąk. Spotyka się także wychłodzenie dróg oddechowych przy intensywnym oddychaniu zimnym powietrzem.
Odzież do pracy w zimnym środowisku
Człowiek, posiadając możliwość regulacji temperatury wewnętrznej, jest w stanie utrzymać stałość środowiska wewnętrznego w różnych warunkach termicznych otoczenia. W zimnym środowisku w pierwszym rzędzie uruchamiane są reakcje behawioralne, polegające na podejmowaniu świadomych działań zmniejszających wychłodzenie organizmu, jeśli ono zachodzi. Należą do nich założenie cieplejszej odzieży, przejście do cieplejszego pomieszczenia lub skorzystanie z ciepłego posiłku lub napoju. Gdy te działania nie są wystarczająco skuteczne, wówczas w sposób automatyczny uruchamiane są reakcje fizjologiczne. Polegają one z jednej strony – na zachowaniu ciepła, a z drugiej – na jego wytwarzaniu, gdy straty ciepła są za duże. Pierwsza reakcja polega na zwiększeniu izolacyjności powłoki ciała, czyli skóry i tkanek podskórnych, poprzez skurcz naczyń krwionośnych i mniejszy odpływ ciepła na zewnątrz ciała. Z kolei wytwarzanie ciepła jest związane z uruchomieniem reakcji metabolicznych wytwarzających ciepło, głównie w mięśniach i wątrobie.
Najważniejszym sposobem ochrony pracownika w zimnym środowisku jest zapewnienie odzieży ciepłochronnej, co powinno zapobiec wychłodzeniu ciała nie więcej niż o 1° C, czyli do 36° C.
Podstawowym parametrem decydującym o klasyfikacji odzieży jako ciepłochronnej jest jej izolacyjność cieplna, tj. opór przenikania ciepła. Dla zapewnienia człowiekowi komfortu cieplnego bardzo istotne jest także, aby odzież umożliwiała odprowadzenie z ciała wilgoci. Mokre ubranie ma mniejszą izolacyjność cieplną, co sprzyja powstawaniu odczucia zimna i dyskomfortu.
Dobierając odzież do zastosowania w zimnym środowisku, należy wziąć pod uwagę warunki tego środowiska, ale też rodzaj pracy, jaka będzie wykonywana. Te wielkości będą wpływały na komfort cieplny w odzieży ciepłochronnej. Środowisko termiczne jest kształtowane nie tylko przez wartość temperatury powietrza, ale też jego wilgotność i prędkość jego przepływu (wiatr) oraz promieniowanie. Ważne jest, czy wykonywana praca jest lekka, czy o średniej intensywności, czy też jest to praca ciężka. Do każdego z tych rodzajów pracy wymagana będzie inna ciepłochronność (izolacyjność cieplna) odzieży przy takich samych warunkach środowiska termicznego.
Odzież do pracy w zimnym środowisku jest zwykle gruba i dość ciężka. Te jej cechy powodują, że znacznie utrudniane jest wykonywanie czynności zawodowych. Przez grubszą odzież trudniej przechodzi wilgoć wytwarzająca się podczas pocenia. Następstwem akumulacji wilgoci w odzieży z powodu jej absorpcji i kondensacji potu będzie pogorszenie właściwości ciepłochronnych odzieży.
W warunkach zawodowych często zdarza się, że wykonywana praca ma różną intensywność. Zgodnie z wymaganiami normy, do każdego rodzaju pracy powinna być dobrana odzież o innej izolacyjności. Nie jest to oczywiście możliwe do wykonania. Można jednak rozpiąć odzież lub zmniejszyć liczbę jej warstw po wykonaniu czynności o większej intensywności, aby umożliwić odparowanie potu lub stosować odzież paroprzepuszczalną, w której wilgoć nie będzie się gromadziła.
Gdy odzież ciepłochronna jest dobrana niewłaściwie, tzn. ma zbyt dużą izolacyjność w stosunku do wykonywanej pracy, pracownik będzie odczuwał warunki zimnego środowiska jako ciepłe lub nawet gorące – przy pracy o dużej intensywności.
więcej w numerze 4/2012
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

W najnowszym numerze


 
cennik_reklam
Mediadaten