Małgorzata Paszkowska
ekspert prawa pracy

Stosunkowo nowym zjawiskiem na polskim rynku usług medycznych są abonamenty pracownicze. Rynek usług medycznych w zakresie abonamentów medycznych rozwija się bardzo prężnie i tendencja ta będzie rosła.

Jedną ze stron umowy o abonament medyczny jest świadczeniodawca, czyli podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, drugą natomiast pracodawca. Pracodawca z własnych środków może wykupić abonament medyczny dla swoich pracowników. Zakres świadczeń zależy od ustaleń dokonanych przez strony i związany jest z wysokością ponoszonej przez pracodawcę opłaty. Pracodawca ponosi koszty, jednakże zyski wydają się znacznie większe. Abonamenty medyczne stanowią istotny element zarządzenia szczególnie zasobami ludzkimi w organizacji. W artykule przedstawiono podstawowe prawne i praktyczne zagadnienia związane z abonamentem medycznym dla pracowników.

Zdrowie jest szczególną, nadrzędną wartością w życiu człowieka. To bezcenne i pożądane przez wszystkich dobro. Utrata zdrowia powoduje nie tylko konsekwencje indywidualne, ale i społeczne – w szczególności dla pracodawcy chorującego pracownika. Ochrona zdrowia pracowników powinna odgrywać istotną rolę w zarządzaniu zasobami ludzkimi każdego zakładu pracy. Związek między zdrowiem pracowników a ich produktywnością jest oczywisty. Trudno oczekiwać od źle czującego się pracownika nowych pomysłów czy efektywnego wykonywania obowiązków. Dlatego, w poczuciu własnego interesu, coraz więcej zakładów pracy posiada programy oferujące pracownikom dodatkową opiekę medyczną.
Pracownicy w Polsce podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu i z tego tytułu mają dostęp do opieki medycznej finansowanej ze środków publicznych. Zakres powyższej opieki medycznej określa ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Z uwagi na ograniczoną dostępność i pogarszającą się jakość świadczeń zdrowotnych publicznych, alternatywą staje się prywatna opieka medyczna. Pracownicy ze względu na efektywność funkcjonowania całej organizacji powinni mieć łatwy dostęp do wysokiej jakości opieki medycznej i dlatego też zasadnym jest objęcie ich dodatkową opieką medyczną w formie tzw. abonamentu medycznego.
Dodatkowa opieka medyczna nad pracownikami finansowana przez pracodawcę w węższym rozumieniu obejmuje pojedyncze świadczenia zdrowotne, np. szczepienia przeciwko grypie, natomiast w szerszym rozumieniu – abonament medyczny (stałą, wszechstronną opiekę), będący przedmiotem artykułu.

POJĘCIE I CHARAKTER PRAWNY ABONAMENTU MEDYCZNEGO

Od połowy lat 90-tych XX wieku na polskim rynku usług medycznych pojawiło się nowe zjawisko. Z wielu jego nazw funkcjonujących na rynku, pozostających często w bezpośrednim związku z nazwą świadczeniodawcy (np. Enel-Care), czy elitarnym charakterem usług (np. VIP, Gold), dominuje określenie „pakiet medyczny” lub „abonament medyczny”. Dla potrzeb niniejszego artykułu opisywana usługa medyczna mająca na celu objęcie dodatkową opieką medyczną pacjenta-pracownika w zamian za miesięczną (ew. roczną) opłatę nazywana będzie abonamentem medycznym dla pracowników. Medicover jako pierwsza tego typu firma w Polsce – od roku 1995 oferuje firmom prywatny Kompleksowy System Opieki Medycznej . Poza Medicoverem, na rynku ogólnopolskim najpopularniejsze centra medyczne oferujące abonamenty medyczne to: Enel-Med, Lux Med, LIM. Ogólnopolskie firmy medyczne świadczą swe usługi przede wszystkim w dużych miastach, takich jak Warszawa, Kraków, Wrocław, czy Poznań. Ich zasięg podmiotowy bywa bardzo duży np. Medicover obsługuje 3 tysiące firm (ok. 150 tys. osób), a Lux Med ma ponad pięć tysięcy firm .

Podstawą prawną udzielania świadczeń zdrowotnych w ramach abonamentu medycznego jest zawarta przez kontrahentów umowa cywilna. Umowa o świadczenie usług medycznych czy też abonamentu medycznego nie jest uregulowana przepisami kodeksu cywilnego. Jest to tzw. umowa nienazwana. Ma ona niewątpliwie charakter cywilny, opiera się na równorzędności jej stron, a możliwość jej zawierania wynika z fundamentalnej zasady swobody zawierania umów. Jest to umowa o świadczenie usług i na podstawie art. 750 kodeksu cywilnego można do niej stosować przepisy o zleceniu (umowa zlecenia uregulowana jest w art. 734-752 kodeksu cywilnego). Jedną ze stron umowy o abonament medyczny jest świadczeniodawca, czyli podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, drugą natomiast pracodawca. Pracodawca z własnych środków może wykupić abonament medyczny dla swoich pracowników. Zakres świadczeń zależy od ustaleń dokonanych przez strony i związany jest z wysokością ponoszonej przez pracodawcę opłaty.

Reasumując, abonament medyczny to specyficzna usługa oferowana przez świadczeniodawców rynku usług medycznych, której przedmiot związany jest z udzielaniem w ustalonym zakresie świadczeń zdrowotnych pacjentom objętym usługą w zamian za periodyczną opłatę w ustalonej wysokości. Z uwagi na podmiot (adresata usługi), wyróżnić należy dwa rodzaje abonamentów medycznych: dla pracowników i dla pacjentów (klientów) indywidualnych.

więcej w numerze 11/2007