Katarzyna Wrońska-Zblewska
specjalista prawa pracy

Wybór odpowiedniej odzieży ochronnej powinien następować z uwzględnieniem temperatury otoczenia panującej na stanowisku pracy oraz rodzaju wykonywanej pracy.

Przepisy prawa pracy nakładają na pracodawcę wiele obowiązków związanych z zapewnieniem pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Jednym z podstawowych obowiązków jest obowiązek nieodpłatnego dostarczenia pracownikowi środków ochrony indywidualnej zabezpieczających przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy i informowania pracownika o sposobach posługiwania się tymi środkami (art. 237⁶ par. 1 Kodeksu pracy, ustawa z 26 czerwca 1974 r., Dz.U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94, ze zm.) oraz obowiązek nieodpłatnego dostarczenia pracownikowi odzieży i obuwia roboczego, spełniających wymagania określone w Polskich Normach (art. 237⁷ par. 1 k.p.).
Zarówno odzież ochronna, jak i odzież robocza powinny być dostosowane do rodzaju wykonywanej pracy oraz warunków panujących w miejscu pracy. Pierwsza z nich ma za zadanie chronić pracownika przed szkodliwymi wpływami klimatycznymi występującymi w miejscu wykonywania pracy, natomiast odzież robocza powinna spełniać swoje funkcje użyteczne i ochronne w sytuacji, gdy pracownik nie może używać własnej odzieży w miejscu pracy.

Odzież robocza
Pracodawca jest zobowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach w przypadku, gdy odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu albo ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 237⁷ par. 1 k.p.). Odzieży roboczej używają bezwarunkowo pracownicy zatrudnieni na stanowiskach pracy, na których są wykonywane prace związane z bezpośrednią obsługą maszyn i innych urządzeń technicznych albo prace powodujące intensywne brudzenie lub skażenie odzieży i obuwia roboczego środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi albo materiałami biologicznie zakaźnymi (art. 237⁷ par. 3 k.p.).

Dostarczana konkretnemu pracownikowi odzież robocza powinna być zgodna z Polskimi Normami i mieć odpowiednie właściwości użytkowe, ale także powinna być dostosowana do specyfiki pracy oraz cech fizycznych organizmu danego pracownika. Ponadto obowiązkiem pracodawcy jest także pranie, konserwacja, naprawa, odpylanie i odkażanie odzieży (art. 237⁹ par. 2 k.p.).

Obecnie obowiązujące przepisy prawa pracy nie przewidują norm określających rodzaje odzieży i obuwia roboczego oraz ilości, w jakiej powinny być pracownikom na określonych stanowiskach przydzielone. Niegdyś normy takie zawierała uchwała nr 44 Rady Ministrów z 27 marca 1990 r. w sprawie zasad przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz dostarczania odzieży roboczej (M.P. Nr 14, poz. 109, ze zm.), uchylona w 1996 r., a przed nią uchwała nr 136 Rady Ministrów z 12 lipca 1981 r. w sprawie zasad przydzielania pracownikom odzieży ochronnej, odzieży roboczej i sprzętu ochrony osobistej (M.P. Nr 19, poz. 168, ze zm.). Z uwagi na brak szczegółowych przepisów w tym zakresie, Kodeks pracy zobowiązuje pracodawcę do ustalenia rodzaju odzieży i obuwia roboczego stosowanego przez pracowników oraz przewidywalnych okresów ich użytkowania (art. 237 8 par. 1 k.p.). Przy czym przydzielanie odzieży i obuwia roboczego powinno odbywać się po przeprowadzeniu konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami, np. związkami zawodowymi (art. 237^11a par. 1 pkt. 4 k.p.). A zasady wyposażania i przydzielania pracownikom odzieży i obuwia roboczego powinny zostać zawarte w treści regulaminu pracy (art. 104¹ par. 1 pkt. 1 k.p.) lub innych przepisów wewnątrzzakładowych, np. zakładowy układ zbiorowy pracy.

Praca na otwartej przestrzeni
Przydzielana pracownikom odzież robocza powinna być dostosowana przede wszystkim do rodzaju wykonywanej pracy oraz warunków panujących w miejscu wykonywania pracy. Oczywistym jest przecież, że inną odzież i obuwie powinno się przydzielić pracownikowi wykonującemu pracę w ogrzewanej hali produkcyjnej, inną zaś pracownikowi wykonującemu prace porządkowe na otwartej przestrzeni, czy też prace na placu budowy lub w magazynie. W przypadku pracowników wykonujących prace na otwartej przestrzeni, poza zakładem pracy, ustalając rodzaj odzieży roboczej, pracodawca powinien także uwzględnić warunki klimatyczne. Tym samym pracownikom tym powinny być przydzielone co najmniej dwa rodzaje odzieży – chroniąca przed zimnem oraz taka, którą pracownik może nosić w cieplejszych porach roku. Nie zawsze bowiem jeden rodzaj odzieży wystarczy, aby zapewnić pracownikowi bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Jest to o tyle ważne, że odzież „zimowa” – oprócz jej funkcji użytkowych – ma spełnić także funkcje chroniące przed negatywnymi skutkami niskiej temperatury. Natomiast odzież „letnia” – oprócz funkcji użytkowych – powinna zapobiegać skutkom przegrzania się organizmu.

Przykład:
Pracownik wykonuje prace porządkowe. Większość czasu pracy spędza poza zakładem pracy, na otwartej przestrzeni. Przydzielono mu spodnie i koszulę oraz kurtkę, rękawice i czapkę. W zimie, kiedy temperatury spadają poniżej 0 °C, spodnie uniwersalne nie wystarczą. W takim przypadku pracownik powinien otrzymać również spodnie ocieplane i bluzę, a także odpowiednie ocieplane buty.

Odzież ochronna
Odzież ochronna to odzież zastępująca lub okrywająca odzież osobistą pracownika, a jej zadaniem jest chronienie pracownika przed jednym lub wieloma zagrożeniami.

więcej w numerze 1/2008