Działania lustracyjne prowadzone w niektórych firmach są niezgodne z prawem – przestrzegają eksperci. Zwolnienie z pracy z powodu np. niedostarczenia oświadczenia lustracyjnego z IPN można zaskarżyć. Nie tylko z powodu bezprawnego zwolnienia, ale i z powodu… dyskryminacji w miejscu pracy.   

W niektórych miejscach pracy – np. TVP, PKO BP, Polskim Radiu, Radiu Pik, Dzienniku Polskim – pracodawcy wezwali pracowników do autolustracji. Często nie dotyczy to tylko osób zajmujących najwyższe stanowiska, ale i osób z personelu pomocniczego czy sprzątającego. Natomiast pracodawcy nie mają żadnej podstawy prawnej, by żądać od pracowników zaświadczenia o ewentualnej współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Autolustracji muszą się poddać jedynie osoby, które starają się o pełnienie określonych w ustawie funkcji publicznych. Inne nie mają takiego obowiązku. 

Zgodnie z ustawą z 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy w organach bezpieczeństwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz.U. Nr 70, poz.443):

1. Oświadczenia składają:

1) kandydat na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej - Państwowej Komisji Wyborczej,

2) kandydat na posła lub senatora - Państwowej Komisji Wyborczej za pośrednictwem okręgowej komisji wyborczej,

2a) kandydat na posła do Parlamentu Europejskiego - Państwowej Komisji Wyborczej za pośrednictwem okręgowej komisji wyborczej,

3) osoba desygnowana na stanowisko Prezesa Rady Ministrów - Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej,

4) kandydat na kierownicze stanowisko państwowe, na które powołuje lub mianuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej lub Prezes Rady Ministrów - powołującemu lub mianującemu,

5) kandydat na kierownicze stanowisko państwowe, na które powołuje, wybiera lub mianuje Sejm, Prezydium Sejmu, Sejm i Senat lub Marszałek Sejmu - Marszałkowi Sejmu,

6) kandydat na kierownicze stanowisko państwowe, na które powołuje lub mianuje Senat lub Marszałek Senatu - Marszałkowi Senatu,

7) kandydat na stanowisko Szefa Służby Cywilnej lub dyrektora generalnego w ministerstwie, urzędzie centralnym lub urzędzie wojewódzkim - Prezesowi Rady Ministrów,

8) kandydat na stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego lub sędziegoTrybunału Stanu - Marszałkowi Sejmu,

8a) osoba nie będąca sędzią, ubiegająca się o stanowisko sędziego Sądu Najwyższego – Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego,

8b) osoba nie będąca sędzią, ubiegająca się o stanowisko sędziego sądu administracyjnego - Prezesowi Naczelnego Sądu Administracyjnego,

9) osoba ubiegająca się o nominację sędziowską - ministrowi właściwemu dospraw sprawiedliwości,

10) osoba ubiegająca się o nominację prokuratorską - Prokuratorowi Generalnemu,

10a) osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów - ministrowi właściwemu do spraw sprawiedliwości,

11) kandydaci na stanowiska w „Telewizji Polskiej - Spółka Akcyjna” oraz w „Polskim Radiu - Spółka Akcyjna” - Przewodniczącemu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji,

12) kandydaci na stanowiska w Polskiej Agencji Prasowej i Polskiej Agencji Informacyjnej - Prezesowi Rady Ministrów.

2. Oświadczeń nie składają osoby, które urodziły się po dniu 10 maja 1972 r.

2a. Złożenie oświadczenia powoduje wygaśnięcie obowiązku jego powtórnego złożenia w przypadku późniejszego kandydowania na funkcję publiczną, z którą związany jest obowiązek złożenia oświadczenia.

3. Tryb składania oświadczeń przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 1-2a, określają przepisy odpowiednich ordynacji wyborczych.

4. Organy, którym składane są oświadczenia, przekazują je niezwłocznie, z zastrzeżeniem ust. 5, do Sądu celem rozpoznania w trybie określonym w rozdziale 4.

5. Oświadczenie kandydata na posła, senatora albo posła do Parlamentu Europejskiego przekazuje się do Sądu jedynie w przypadku, gdy zostanie on wybrany.