Zdaniem eksperta

Znaczna część chorób, na które zapadają pracownicy ma związek z pracą. Jednakże związek z wykonywaną pracą nie wystarczy, aby schorzenie uznać za chorobę zawodową, bez znaczenia jest także, że objawy choroby występowały często lub przewlekle. Aby można było uznać konkretne schorzenie za chorobę zawodową, musi ono spełniać określone w przepisach prawa warunki. A więc przede wszystkim musi znajdować się w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115). Jeśli choroba, na którą zapadł pracownik nie jest ujęta w wykazie, wówczas nie zostanie ona uznana za chorobę zawodową.
Wykaz chorób może zostać poszerzony jedynie drogą rozporządzenia zmieniającego. Poszerzanie katalogu chorób zawartych w wykazie nie jest możliwe w drodze wnioskowań z innych przepisów prawa (Wyrok Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2005 r., sygn. I UK 218/04, publ. OSNP 2005/21/341). Oznacza to, że pierwszym warunkiem niezbędnym do uznania schorzenia za chorobę zawodową jest uwzględnienie go w wykazie chorób zawodowych. Rozporządzenie zawierające wykaz chorób zawodowych nie było nowelizowane od 2002 r., a więc tym samym lista chorób zawartych w wykazie nie uległa jak dotąd zmianie, pomimo że wśród schorzeń związanych z wykonywaniem pracy pojawiły się depresje, nerwice, wypalenie zawodowe itp. Obecnie w wykazie znajdują się:
 Ostre albo przewlekłe zatrucia substancjami chemicznymi oraz następstwa tych zatruć,
 Gorączka metaliczna,
 Pylice płuc,
 Choroby opłucnej lub osierdzia wywołane pyłem azbestu,
 Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych,
 Astma oskrzelowa,
 Zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych,
 Ostre uogólnione reakcje alergiczne,
 Byssinoza,
 Beryloza,
 Choroby płuc wywołane pyłem metali twardych,
 Alergiczny nieżyt nosa,
 Zapalenie obrzękowe krtani o podłożu alergicznym,
 Przedziurawienie przegrody nosa wywołane substancjami o działaniu żrącym lub drażniącym,
 Przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat,
 Choroby wywołane działaniem promieniowani jonizującego,
 Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi,
 Choroby skóry,
 Przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywani a pracy,
 Przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywani pracy,
 Obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 KHz,
 Zespół wibracyjny,
 Choroby wywołane pracą w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,
 Choroby wywołane działaniem wysokich albo niskich temperatur otoczenia,
 Choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi,
 Choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa.

Kolejnym warunkiem uznania schorzenia za chorobę zawodową jest ustalenie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy. Jeżeli oba warunki zostaną spełnione, tj. choroba pracownika znajduje się w wykazie chorób zawodowych oraz ustalono, że bezspornie lub wysoce prawdopodobnie została spowodowana szkodliwymi dla zdrowia czynnikami występującymi w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, wówczas należy dokonać zgłoszenia podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej.

Katarzyna Wrońska-Zblewska
ekspert prawa pracy