|
Hipolit Piętka
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy łącznie za 33 dni w roku kalendarzowym. Od 34 dnia niezdolności do pracy w roku kalendarzowym pracownikowi przysługuje prawo do zasiłku chorobowego.
Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jednolity z 2005 r. Dz.U. Nr 31, poz. 267 ze zm.) określa zasady ustalania prawa do zasiłków, ich wysokości oraz zasady wypłaty zasiłków dla wszystkich osób podlegających ubezpieczeniu chorobowemu określonemu w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity z 2007 r. Dz.U. Nr 11 poz. 74 ze zm.).
Obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają:
• pracownicy,
• członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych,
• osoby odbywające służbę zastępczą.
Dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają:
• osoby wykonujące pracę nakładczą,
• osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz osoby z nimi współpracujące,
• osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące,
• duchowni,
• osoby wykonujące odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania.
Ustawa z 25 czerwca 1999 r. w przypadku powstania niezdolności do pracy przewiduje następujące rodzaje świadczeń:
- zasiłek chorobowy,
- świadczenie rehabilitacyjne,
- zasiłek wyrównawczy,
- zasiłek macierzyński,
- zasiłek opiekuńczy. Prawo do zasiłku chorobowego
Zgodnie z art. 92 Kodeksu pracy, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy łącznie za 33 dni w roku kalendarzowym.
Od 34 dnia niezdolności do pracy w roku kalendarzowym pracownikowi przysługuje prawo do zasiłku chorobowego.
Do 33 dni niezdolności do pracy zlicza się poszczególne okresy niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, nawet jeśli między nimi występują przerwy i jeśli pracownik w danym roku kalendarzowym był zatrudniony u więcej niż jednego pracodawcy. Jeżeli w ciągu roku kalendarzowego pracownik podejmie dodatkowe zatrudnienie, do 33 dni niezdolności do pracy, w którym zachowuje prawo do wynagrodzenia, wliczone zostają również okresy wypłaty tego wynagrodzenia przed podjęciem dodatkowego zatrudnienia.
Zgodnie z art. 4 ustawy z 25 czerwca 1999 r., ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego:
- po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego – w razie podlegania obowiązkowo temu ubezpieczeniu,
- po upływie 180 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego – gdy jest ubezpieczony dobrowolnie
Do okresów ubezpieczenia chorobowego wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem bezpłatnym, urlopem wychowawczym albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego.
Ustawa przewiduje również przypadki, w których prawo do zasiłku chorobowego przysługuje od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego, a mianowicie:
• absolwentom szkół lub szkół wyższych, którzy zostali objęci ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia studiów wyższych, tj. od daty podanej w świadectwie ukończenia szkoły lub dyplomie ukończenia studiów wyższych,
• jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy,
• ubezpieczonym obowiązkowo, którzy mają wcześniejszy co najmniej 10 letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego. Do dziesięcioletniego obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego nie zalicza się okresu urlopu wychowawczego i bezpłatnego,
• posłom i senatorom, którzy przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji. Ustawa przewiduje również prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego (zatrudnienia) w przypadku, gdy niezdolność do pracy trwa bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała:
- nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego,
- nie później niż w ciągu trzech miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego w razie choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni lub innej choroby, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby. Wówczas w zaświadczeniu lekarskim o czasowej niezdolności do pracy (druk ZUS ZLA) w polu 13 zamieszczony jest przez lekarza leczącego kod literowy „E”.
Zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy:
- posiada ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy,
- kontynuuje działalność zarobkową lub podjęła działalność zarobkową,
- nie nabyła prawa do zasiłku w czasie ubezpieczenia (30 lub 180 dni wymaganego ubezpieczenia),
- jest uprawniona do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.
Zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres niezdolności do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli ubezpieczenie to ustało po wyczerpaniu prawa do zasiłku chorobowego. Okresy wypłaty zasiłku chorobowego
Zasiłek chorobowy, zgodnie z art. 8 i 9 ustawy z 25 czerwca 1999 r., przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy, nie dłużej jednak niż 182 dni i wypłacany jest za każdy dzień orzeczonej niezdolności do pracy z powodu choroby. W przypadku, gdy niezdolność do pracy spowodowana została gruźlicą, zasiłek chorobowy przysługuje nie dłużej niż przez dziewięć miesięcy (270 dni).
Na równi z niezdolnością do pracy z powodu choroby traktuje się niemożność wykonywania pracy:
- w wyniku decyzji wydanej przez właściwy organ albo uprawniony podmiot na podstawie przepisów o zwalczaniu chorób zakaźnych albo o zwalczaniu gruźlicy,
- z powodu przebywania w:
a) stacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego w celu leczenia uzależnienia alkoholowego,
b) stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej w celu leczenia uzależnienia od środków odurzających lub substancji psychotropowych. Do okresu zasiłkowego wlicza się wszystkie nieprzerwane okresy niezdolności do pracy spowodowane tą samą chorobą lub różnymi chorobami. Do okresu zasiłkowego wlicza się również okresy niezdolności do pracy spowodowane tą samą chorobą, gdy przerwa miedzy okresami niezdolności do pracy nie przekracza 60 dni.
Do okresu zasiłkowego wlicza się okresy orzeczonej niezdolności do pracy, za które zostało wypłacone wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy i zasiłek chorobowy. Wysokości zasiłku chorobowego
Wysokość zasiłku chorobowego wynosi:
• 80 proc. podstawy wymiaru,
• 70 proc. podstawy wymiaru za okres pobytu w szpitalu,
• 100 proc. podstawy wymiaru, jeżeli niezdolność do pracy:
a) przypada w okresie ciąży,
b) powstała wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek tkanek i narządów lub poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów,
c) powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy, w tym także za okres pobytu w szpitalu.
Podstawą do wypłaty zasiłku chorobowego w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru z tytułu niezdolności do pracy przypadającej na okres ciąży jest zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy z kodem literowym „B” lub odrębne zaświadczenie stwierdzające stan ciąży.
Podstawą do wypłaty zasiłku chorobowego w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru z tytułu niemożności wykonywania pracy wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz niezdolności do pracy wskutek poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów jest dodatkowe zaświadczenie wystawione przez lekarza na zwykłym druku.
Jeżeli przyczyną niezdolności do pracy jest wypadek w drodze do pracy lub z pracy, zasiłek chorobowy w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru wypłaca się na podstawie dokumentów potwierdzających tę przyczynę, wydanych na podstawie odrębnych przepisów.
Jeżeli niezdolność do pracy wynika z późniejszych następstw zaistniałych w stanie zdrowia w związku z wcześniej stwierdzonym wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, zasiłek chorobowy przysługuje w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru. Związek tej niezdolności do pracy z wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy powinien zostać stwierdzony przez lekarza zaświadczeniem lekarskim.
Jeśli występują okoliczności uprawniające do zasiłku chorobowego w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru, a zasiłek przysługuje z więcej niż jednego tytułu, zasiłek chorobowy przysługuje w tej wysokości z każdego z tych tytułów.
W przypadku, gdy zaświadczenie lekarskie obejmuje nie tylko okres pobytu w szpitalu, ale także okres niezdolności do pracy przypadający po wypisaniu ubezpieczonego ze szpitala, należy przyjąć, że pobyt w szpitalu przypada od pierwszego dnia okresu objętego zaświadczeniem lekarskim przez okres odpowiedni do liczby dni pobytu w szpitalu podanej w polu 11 w formularzu ZUS ZLA.
Wynagrodzenie wypłacane na podstawie art. 92 Kodeksu pracy z tytułu niezdolności do pracy z powodu choroby przysługuje w wysokości co najmniej 80 proc. lub 100 proc. podstawy jego wymiaru także za okres pobytu w szpitalu.
Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby finansowane są ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – z funduszu chorobowego. Jednakże, jeżeli przyczyną niezdolności do pracy jest wypadek przy pracy lub choroba zawodowa, zasiłek chorobowy oraz świadczenie rehabilitacyjne za okres tej niezdolności finansowane są z funduszu wypadkowego a ich wysokość wynosi 100 proc. podstawy wymiaru, zgodnie z ustawą z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.).
Jeżeli niezdolność do pracy wynika z późniejszych następstw zaistniałych w stanie zdrowia w związku z wcześniej stwierdzonym wypadkiem przy pracy, w drodze do pracy lub z pracy albo chorobą zawodową, zasiłek chorobowy przysługuje w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru. Związek tej niezdolności do pracy z wypadkiem lub chorobą zawodową powinien zostać stwierdzony przez lekarza zaświadczeniem lekarskim.
Jeśli występują okoliczności uprawniające do zasiłku chorobowego w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru w związku z wypadkiem przy pracy lub choroby zawodowej, a zasiłek przysługuje z więcej niż jednego tytułu, zasiłek chorobowy przysługuje w tej wysokości z każdego z tych tytułów. Podstawa wymiaru
Zgodnie z art. 36 ustawy, podstawa wymiaru zasiłku chorobowego ustalana jest z uwzględnieniem wynagrodzenia wypłaconego za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Jeżeli niezdolność do pracy powstanie przed upływem 12 miesięcy zatrudnienia u danego pracodawcy, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, finansowanych ze środków pracownika. Do podstawy wymiaru zasiłków nie wlicza się składników wynagrodzenia, do których ubezpieczony zachowuje prawo w okresie niezdolności do pracy. Podmioty wypłacające zasiłki chorobowe
Prawo do zasiłków ustalają oraz zasiłki te wypłacają:
• płatnicy składek na ubezpieczenie chorobowe, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych – swoim ubezpieczonym w czasie trwania ubezpieczenia,
• oddziały ZUS:
a) ubezpieczonym, których płatnicy składek zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 ubezpieczonych,
b) ubezpieczonym prowadzącym pozarolniczą działalność i osobom z nimi współpracującym,
c) ubezpieczonym będącym duchownymi,
d) osobom uprawnionym do zasiłków za okres po ustaniu ubezpieczania. |
