W drugiej części tekstu na temat sprzętu oczyszczającego skupię się na środkach ogólnie nazywanych przeciwpyłowymi, czyli takimi, które chronią przed substancjami w postaci cząstek stałych – pyłów, dymów i mgieł. Należą do nich przede wszystkim półmaski filtrujące oraz filtry montowane do części twarzowych.

Prawidłowo dobrana półmaska filtrującą powinna zapewnić użytkownikowi wydajną pracę w warunkach zapylenia i wysiłku fizycznego. Opracowując każdą półmaskę, bierze się pod uwagę pewne jej specyficzne cechy:

Skuteczność filtracji
Jest ona określona przez normę.
Zdarza się jednak, że producenci osiągają potwierdzone badaniami laboratoryjnymi lepsze wyniki skuteczności filtracji przy zachowaniu określonych w normach oporów przepływu powietrza. Pozwala to na wprowadzenie w instrukcjach obsługi zapisów zezwalających na stosowanie półmasek przy wyższych wartościach NDS. Przykładem mogą być tu ochrony klasy P3, dla których producenci często określają graniczną wartość jako 30 x NDS, a nie 20 x NDS, jak mówi norma.

Pyłochłonność
Każdą półmaskę charakteryzują opory wdechu. W trakcie użytkowania w wyniku obłożenia czaszy pyłem zaczynają one wzrastać. Lepszą z punktu widzenia użytkownika jest ta półmaska, która wchłonie relatywnie więcej pyłu przy mniejszym wzroście oporów oddechu. O wysokiej pyłochłonności półmasek może świadczyć umieszczone na niej oznakowanie w postaci litery D. Mówi ono, że półmaska została poddana nieobligatoryjnym badaniom w jednostce notyfikowanej i pozytywnie przeszła badanie pyłochłonności pyłem dolomitowym.

Opory wydechu
W każdego rodzaju półmasce filtrującej występują także opory wydechu, wynikające głównie z ich konstrukcji. Dzięki materiałowi filtrującemu powietrze przed dostaniem się do organizmu oczyszcza się i przez ten sam materiał musi ono wrócić do atmosfery. W trakcie wydechu pojawia się także zjawisko koncentracji dwutlenku węgla oraz pary wodnej pomiędzy czaszą półmaski, a twarzą (tzw. przestrzeń martwa). Podczas brania kolejnego wydechu wchłaniana jest porcja dwutlenku węgla powodującego zmniejszenie wydajności pracy. Efekt ten można zredukować poprzez zmniejszenie przestrzeni martwej oraz zastosowanie zaworu wydechowego, który przyspiesza cyrkulację gazów.

Dopasowanie do twarzy użytkownika
Najistotniejsze jest zgodne z instrukcją prawidłowe założenie półmaski. Zwrócić należy przy tym uwagę na dobre dopasowanie półmaski w okolicach nosa oraz prawidłowe przyleganie powierzchni stykającej się z twarzą. Niedoszczelnienie półmaski na jej obrzeżu powoduje bowiem zwiększenie tzw. przecieku całkowitego, a w konsekwencji utratę efektywnej skuteczności filtracji. Szczególną utratę szczelności powoduje intensywny zarost twarzy użytkownika. Półmasek filtrujących nie powinny stosować także osoby, które mają głębokie blizny w miejscach przylegania czaszy do twarzy. Pracownicy używający półmasek filtrujących powinni być przeszkoleni w zakresie ich stosowania. W wypadku, gdy użytkownik nie jest w zupełności przekonany o prawidłowym dopasowaniu półmaski, można to zbadać za pomocą urządzenia PORTA COUNT. Urządzenie to pozwala w bezpieczny sposób określić, czy dany model półmaski jest odpowiedni dla danego użytkownika.

Komfort użytkowania
Jest zależny od jakości użytych, niepodrażniających skóry materiałów filtracyjnych oraz kultury stosowanej technologii produkcji. Istotnymi elementami są także stosunkowo niskie opory przepływu powietrza przez materiał oczyszczający oraz rozmiar półmaski, który ma wpływ na przestrzeń martwą i ograniczanie pola widzenia (im mniej ogranicza, tym lepiej). Ważny jest także sposób pakowania wyrobu, łatwość jego przenoszenia i inne postrzegane przez użytkownika cechy.

W przypadku filtrów stosowanych z półmaskami nominalny stopień ochrony jest taki sam, jak dla do półmasek filtrujących (patrz: tabela wyżej). Natomiast po połączeniu filtrów z maskami wskaźnik ten wyraźnie rośnie, co oznacza, że można taki zestaw stosować przy wyższych stężeniach NDS dla poszczególnych klas. Komfort użytkowania zależy przede wszystkim od części twarzowej , do której są montowane. Opory przepływu powietrza zależą od zastosowanych w procesie produkcji materiałów oraz powierzchni filtracji.

Typowe zastosowanie półmasek filtrujących i filtrów
Klasa P1 to przemysł rolniczy, spożywczy, kamieniołomy, cementownie, budownictwo, obróbka drewna miękkiego (iglastego), a w szczególności dla pyłów i dymów takich substancji, jak: węglan wapnia, grafit, gips, kreda, cement, tynk, marmur, tlenek cynku, pyłki roślinne, celuloza, siarka, bawełna, opiłki metali żelaznych, pył węglowy – do 4 x NDS....

Adam Jabłoński
prezes Polskiego Zrzeszenia Producentów i Dystrybutorów ŚOI

więcej w numerze 4/2009