Najbardziej rozpowszechnionymi rodzajami urządzeń dźwignicowych są suwnice (pomostowe, bramowe) oraz żurawie. Są to specjalistyczne środki transportowe o zasięgu ograniczonym i ruchu przerywanym, których zadaniem jest przemieszczanie ładunku w poziomie lub pionie.

Jan Pióro
specjalista prawa pracy

Dla wszystkich rodzajów dźwignic da się wyodrębnić wspólne elementy będące najczęstszą przyczyną zaistniałych zdarzeń wypadkowych, w szczególności są to: liny i łańcuchy wraz z współpracującymi z nimi bębnami i krążkami, urządzenia do podwieszania ciężarów, koła biegowe i urządzenia napędowe, a także hamulce i wyłączniki krańcowe.

Łańcuchy oraz liny powinny posiadać atesty wytwórni stwierdzające ich jakość i udźwig. Kontrola stanu lin i łańcuchów, a także ich wymiana powinny być wykonywane przez wykwalifikowany personel. Współczynnik bezpieczeństwa dla lin i łańcuchów powinien być dobierany w zależności od warunków pracy i rodzaju podnoszonego ciężaru.

Każda dźwignica powinna być poddana badaniom przeprowadzonym zarówno u wytwórcy, jak i u użytkownika. Dopuszczenie dźwignicy do ruchu po zmontowaniu lub dokonaniu remontu poprzedzać powinien komisyjny odbiór techniczny obejmujący badanie zespołów mechanicznych i elektrycznych, próby uruchomienia żurawia, chwytaka, uchwytu bez obciążenia i próby przy obciążeniu statycznym i dynamicznym. W ramach badań poddaje się ocenie: działanie urządzeń bezpieczeństwa, urządzeń wyposażenia elektrycznego, stateczność oraz przeprowadza się próby statyczne i dynamiczne. Wyniki przeprowadzonych badań wraz z oceną sprawności całego urządzenia powinny być zawarte w protokole.

Obsługę dźwignicy można powierzyć pracownikowi pełnoletniemu, posiadającemu:
• orzeczenie lekarskie niezawierające przeciwwskazań do zatrudnienia na stanowisku dźwignicowego,
• uprawnienia kwalifikacyjne do obsługi urządzenia dźwignicowego, wydane przez uprawnioną jednostkę.

Przed rozpoczęciem pracy dźwignicowy powinien wykonać szereg czynności (określonych instrukcją) umożliwiających sprawdzenie prawidłowości działania dźwignicy. Ewentualne uwagi oraz godzinę rozpoczęcia pracy dźwignicy należy wpisać do książki dyżurów.

Dla każdej dźwignicy powinna być założona:
- książka dyżurów, do której dźwignicowy każdej zmiany wpisuje uwagi o stanie dźwignicy i jego urządzeń.,
- książka kontroli, do której wpisuje się wyniki wszystkich badań konstrukcji i urządzeń dźwignicy.

więcej w numerze 3/2009