Zła organizacja pracy, brak niezbędnych zabezpieczeń i środków ochrony osobistej, m.in. linek i szelek, ale także pośpiech, brawura i lekceważenie podstawowych zasad bezpieczeństwa - to jedne z najczęstszych przyczyn wypadków w budownictwie.

PIP zmienia strategię działania wobec firm łamiących przepisy BHP. Gdy inspektor pracy wykryje zagrożenie dla życia, nie ukarze pracodawcy mandatem, tylko od razu skieruje sprawę do prokuratury lub sądu grodzkiego, a ten może nakładać w takiej sytuacji grzywny do 30 tys. zł. Najprawdopodobniej częściej niż dotychczas inspekcja będzie występowała do ZUS z wnioskiem o podwyższenie składki wypadkowej płaconej przez firmy niedbające o bezpieczeństwo. Obecnie jest 127 tys. pracodawców, od których ZUS ściąga wyższe składki wypadkowe.

Na pierwszy ogień idą pracodawcy z sektora budowlanego. To właśnie w tej branży coraz więcej jest wypadków i ofiar śmiertelnych. W tym roku śmierć na budowie poniosło 46 osób. Najwięcej ofiar traci życie lub zdrowie wskutek upadków z wysokości.
 
Sytuację ma też poprawić społeczna kampania organizowana przez Państwową Inspekcję Pracy (PIP) i Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). W największych polskich miastach, gdzie realizowanych jest najwięcej inwestycji, pojawiły się billboardy z przesłaniem, by nie lekceważyć zagrożeń. Spoty akcji emituje telewizja i radio.

PIP będzie ponadto realizowała projekt "Bezpieczna Budowa". Program obejmie m.in. szkolenia dla pracodawców i weryfikację, czy praca w danym przedsiębiorstwie wykonywana jest zgodnie z przepisami. Projekt będzie kończył się audytem, którego pozytywne wyniki zwolnią firmę z planowanych w najbliższym czasie kontroli. Nabór trwa do 31 lipca. Zgłaszać można się osobiście w siedzibie okręgowego inspektoratu pracy, listownie lub za pomocą formularza dostępnego na stronie kampanii www.bezupadku.pl.

W pierwszym półroczu 2009 roku inspektorzy zbadali okoliczności 216 wypadków śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych, jakie miały miejsce przy wykonywaniu robót budowlanych. Poszkodowanych w nich zostało 259 osób, z których 46 poniosło śmierć.

W roku ubiegłym liczba poszkodowanych w wypadkach w budownictwie wzrosła o 12 proc. w stosunku do 2007 r. (z 8895 do 9937); zaś liczba ofiar śmiertelnych o 35,6 proc. (z 90 do 122).

Do wypadków dochodziło najczęściej wskutek poślizgnięcia, potknięcia się i upadku z wysokości (m.in. dachów, tarasów, okien i roboczych pomostów) oraz uderzenia spadającymi przedmiotami (narzędziami, materiałami i elementami konstrukcji budynków). Co drugi poszkodowany w wypadku to osoba o stażu pracy na danym stanowisku krótszym niż jeden rok.