Pracodawca jest zobowiązany do udzielenia pracownikom niewykorzystanych urlopów wypoczynkowych z 2006 r. Zaległy urlop pracownik powinien wykorzystać do 31 marca br. Ale nie jest to jego obowiązek lecz prawo. W dwóch jednak przypadkach – według orzeczenia Sądu Najwyższego – pracodawca może „zmusić” do urlopu.

Zgodnie z przepisami prawa pracy (art. 168 k.p.), pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego. Jeżeli pracownik nie wykorzysta całego przysługującego mu w danym roku urlopu wypoczynkowego, nie traci do niego prawa do czasu jego przedawnienia się, czyli po 3 latach.

Obowiązuje niepisana zasada, że urlop wypoczynkowy udzielany jest pracownikowi wyłącznie na jego wniosek, a pracodawca nie może zmusić pracownika do wykorzystania urlopu w ustalonym przez siebie okresie. Jedyną sytuacją, w której pracodawca może wprost zastosować przymusowy urlop wypoczynkowy – gdy w tym czasie biegnie okres wypowiedzenia umowy o pracę (wyrok Sądu Najwyższego z 2 września 2003 r. (sygn. akt PK 403/02).

Z drugiej jednak strony oczywiste jest, że niewykorzystanie przez pracownika zaległego urlopu może narazić pracodawcę na karę grzywny, bo takie działanie jest traktowane jako wykroczenie przeciwko prawom pracownika (art. 282 par. 1 pkt 2 k.p.). A zatem, pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi w określonym terminie zaległego urlopu wypoczynkowego - pracownik nie ma przy tym obowiązku złożenia wniosku urlopowego - a jednocześnie w przypadku, gdy pracodawca nie udzieli pracownikowi tego urlopu - co może uczynić jedynie na wniosek pracownika - naraża się na karę grzywny. 

Sprawę tę rozstrzygnął również  Sąd Najwyższy. W uzasadnieniu wyroku z 25 stycznia 2005 r. (sygn. akt I PK 124/05) orzekł, że jeżeli po konsultacji z pracownikiem na temat wykorzystania zaległego urlopu, ten odmawia, pracodawca może udzielić dni wolnych bez jego zgody. W jaki sposób? Gdy np. pracownik pojawi się w pracy, pracodawca powinien odsunąć go od świadczenia pracy. 

Stanowiska Sądu Najwyższego nie podziela Państwowa Inspekcja Pracy. Jej specjaliści podkreślają, że zmuszanie pracownika, wbrew jego woli, do wykorzystania urlopu, jest niedopuszczalne.