Magdalena Nogańska
Główny Inspektorat Sanitarny

Produkowane przez przemysł chemikalia w wielu przypadkach podlegają procesowi składowania w magazynach. Składowane produkty w postaci substancji i preparatów chemicznych, w szczególności niebezpiecznych, mogą charakteryzować się wieloma właściwościami wymagającymi specjalnego traktowania.

W celu zapobieżenia powstawania zagrożeń dla zdrowia człowieka i dla środowiska muszą być składowane w odpowiednich warunkach, gdyż podczas składowania mogą podlegać procesom mającym wpływ na ich zmiany ilościowe i jakościowe.

Podstawowe wymagania w zakresie magazynowania chemikaliów
Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy i musi chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.
 Określając zasady magazynowania chemikaliów, w pierwszej kolejności należy podeprzeć się przepisami określonymi rozporządzeniem w „sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy” w zakresie znakowania pomieszczeń, warunków technicznych pomieszczeń, wentylacji, zasad transportu ręcznego.
 Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że to budynek, w którym zostanie urządzony magazyn chemikaliów musi spełniać warunki techniczno-budowlane uwzględniające zagrożenia wynikające z ich składowania i właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 prawa budowlanego oraz zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, np. związanych z działaniem człowieka lub sił natury.

Projektowanie magazynów
 Uwzględniając wymagania dotyczące obiektu budowlanego, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na konieczność właściwego oznakowania dróg komunikacyjnych i transportowych. Drogi i przejścia oraz dojazdy pożarowe nie mogą prowadzić przez miejsca, w których występują zagrożenia dla ich użytkowników, powinny posiadać wymiary odpowiednie do liczby potencjalnych użytkowników oraz rodzajów i wielkości stosowanych urządzeń transportowych i przemieszczanych ładunków. Natomiast nawierzchnia dróg, placów manewrowych, postojowych i składowych, dojazdów pożarowych i przejść powinna być równa i twarda lub utwardzona oraz posiadać nośność odpowiednią do obciążenia wynikającego ze stosowanych środków transportowych oraz przemieszczanych i składowanych materiałów. Ponadto w pomieszczeniach magazynowych i na drogach znajdujących się w obiektach budowlanych powinny być umieszczone informacje o dopuszczalnym obciążeniu stropów.

 Zgodnie z par. 11 rozporządzenia o ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy, magazyn powinien być wyposażony w urządzenia zapobiegające zanieczyszczeniu lub skażeniu w stopniu szkodliwym dla zdrowia ludzkiego – powietrza, gruntu oraz wód – substancjami chemicznymi. Jest to szczególnie ważne, gdyż w razie pożaru lub powodzi ryzyko przedostania się skażonych wód gaśniczych lub powodziowych do środowiska jest bardzo duże. Stąd istotne jest zastosowanie odpowiednich zabezpieczeń przed niekontrolowanym przedostaniem się chemikaliów do środowiska poprzez np. zastosowanie uszczelnionego zbiornika, do którego mogą zostać zrzucone wody gaśnicze, zastosowanie podłogowych pojemników awaryjnych, czy uszczelnianie całego magazynu.

Dla projektujących i urządzających powierzchnie magazynowe karta charakterystyki może stanowić dodatkowe źródło informacji dotyczące środków, jakie należy przedsięwziąć w celu zapobiegania zanieczyszczeniu środowiska po niezamierzonym uwolnieniu produktu do środowiska. Dotyczyć one mogą metod oczyszczania, środków stosowanych do neutralizacji substancji po niezamierzonym uwolnieniu do środowiska, np. .....................................................................................

Zasady gospodarki magazynowej
Zgodnie z zapisem art. 68 rozporządzenia o „ogólnych przepisach bhp”, chemikalia powinny być magazynowane w pomieszczeniach i miejscach do tego przeznaczonych. Pomieszczenia magazynowe powinny spełniać wymagania bezpieczeństwa, stosownie do rodzaju i właściwości składowanych w nich materiałów. Przy składowaniu chemikaliów należy przede wszystkim:

więcej w numerze 2/2010