Chciałbym się dowiedzieć, jak obliczać mój czas pracy. Czy przerwa śniadaniowa wliczana jest do czasu pracy? Jakie w Polsce są dni robocze?

Odpowiedź eksperta

Zasady obliczania wymiaru czasu pracy na przyjęty przez pracodawcę okres rozliczeniowy reguluje przepis art. 30 Kodeksu pracy, zgodnie z którym obowiązujący pracownika wymiar czasu pracy oblicza się według następującej zasady:
1) Liczba pełnych tygodni x 40 godzin
2) (+) liczba pozostałych dni do końca okresu rozliczeniowego przypadających od poniedziałku do piątku x 8 godzin
3) (-) liczba dni świątecznych przypadających w innym dniu niż niedziela x 8 godzin
W celu prawidłowego ustalenia wymiaru czasu pracy koniecznym jest ustalenie długości okresu rozliczeniowego, w jakim zatrudniony jest pracownik. Długość okresu rozliczeniowego ustala pracodawca. W przypadku pracowników zatrudnionych w podstawowym systemie czasu pracy (po 8 godzin na dobę w przeciętnie pięciodniowym i przeciętnie czterdziestogodzinnym tygodniu pracy) okres rozliczeniowy może wynosić nawet 4 miesiące. W przypadku pracowników zatrudnionych w równoważnym systemie czasu – okres rozliczeniowy czasu pracy, poza wyjątkami, może być wydłużony do 3 miesięcy. Należy nadmienić, że tzw. „ustawa antykryzysowa” daje pracodawcom możliwość wydłużenia okresu rozliczeniowego nawet do 12 miesięcy.

Przykład 1
Przy założeniu, że pracownik zatrudniony jest w jednomiesięcznym okresie rozliczeniowym, wymiar czasu pracy na kwiecień 2010 r. obliczymy następująco:
1) 4 tygodnie (od 1 do 28 kwietnia) x 40 godzin = 160 godzin
2) (+) 2 dni (29 i 30 kwietnia) x 8 godzin = 16 godzin
3) (-) 1 dzień (05 kwietnia – drugi dzień Świąt Wielkanocnych) x 8 = 8 godzin
160 + 16 – 8 = 168 godzin

Przykład 2
Pracownikowi, który zatrudniony jest w trzymiesięcznym okresie rozliczeniowym pokrywającym się z kwartałami, wymiar czasu pracy na okres styczeń-marzec obliczymy następująco:
1) 12 tygodni (od 1 stycznia do 25 marca) x 40 godzin = 480 godzin
2) (+) 4 dni (od 25 do 31 marca) x 8 godzin = 32 godziny
3) (-) 1 dzień (Nowy Rok) x 8 godzin = 8 godzin
480 + 32 – 8 = 504 godziny

Podsumowując, aby obliczyć obowiązujący Pana wymiar czasu pracy, musi Pan przede wszystkim ustalić okres rozliczeniowy czasu pracy, jaki Pana obowiązuje, a później dokonać obliczeń według wyżej wskazanego wzoru.

Przerwa w pracy
 Każdy pracownik, którego czas pracy wynosi co najmniej 6 godzin na dobę ma prawo do piętnastominutowej przerwy wliczanej do czasu pracy (art. 134 k.p.).
Na podstawie art. 141 k.p., pracodawca może jednak wprowadzić dodatkową przerwę w maksymalnym wymiarze 60 minut, która nie jest wliczana do czasu pracy. Pracownik będzie miał w takim wypadku dwie przerwy: jedną 15-minutową, którą wliczamy do czasu pracy i drugą, której długość zależy od ustaleń zawartych w przepisach wewnątrzzakładowych lub w umowie o pracę (maksymalnie 60-minutową), która do czasu pracy nie jest wliczana.

Jakie w Polsce są dni robocze?
 Pytanie zadane zostało bardzo ogólnie, jednak można domniemywać, że chodzi w nim o kwestie świadczenia pracy i ograniczeń wynikających z Kodeksu pracy.
Obowiązująca w k.p. norma czasu pracy wynosi 8 godzin na dobę w przeciętnie pięciodniowym i przeciętnie czterdziestogodzinnym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym.
Obowiązkiem pracodawcy jest zatem zapewnienie pracownikom (bez względu na system czasu pracy, w jakim są zatrudnieni) przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Ustawodawca odszedł w k.p. od ustalenia, że wolne od pracy są soboty. Według obecnego stanu prawnego, dni wolne dla zachowania przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy ustala pracodawca. Jako takie dni mogą być wyznaczone soboty, ale równie dobrze inne, np. poniedziałek lub wtorek.
Podobnie co do zasady dniami wolnymi od pracy są niedziele i święta. Jednak przepisy prawa pracy wskazują przypadki, w których praca w niedziele i święta jest dozwolona (art. 15110 k.p.). Pracodawca, u którego wykonywana jest praca dozwolona w niedziele i święta może ustalać harmonogramy pracy, w których niedziela lub święto będą wyznaczone jako normalny dzień pracy pracownika. Jednak za pracę w takim dniu należy zapewnić pracownikowi inny dzień wolny od pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.
W sytuacji, gdy pracownicy wykonują pracę w systemie zmianowym, pracodawca ma obowiązek zapewnić w grafiku liczbę dni wolnych od pracy odpowiadającą liczbie niedziel, świąt i dni wolnych dla zachowania przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy (art. 147 k.p.).

Beata Naróg
specjalistka prawa pracy