dr n. med. Dorota Szosland 
Instytut Medycyny Pracy w Łodzi – Krajowe Centrum Promocji Zdrowia w Miejscu Pracy

Cukrzyca jest chorobą przewlekłą, należącą do grupy tzw. chorób cywilizacyjnych. Często nazywana jest epidemią, a nawet „plagą” XXI wieku. Jest rosnącym problemem zdrowotnym na całym świecie. Nie jest to jednak choroba współczesności. Wzmianki o niej spotyka się w pismach starożytnych Egipcjan, Rzymian, Chińczyków, Hindusów i Japończyków.

W Polsce na cukrzycę choruje ponad 2 miliony osób, na całym świecie około 200 milionów. Szacunki mówią, że w 2025 roku liczba chorych na cukrzycę na świecie wzrośnie do zawrotnej liczby 300 milionów. Większość z nich, bo aż 93-95 proc. będą stanowili chorzy na cukrzycę typu 2. Liczba chorych cierpiących na ten typ cukrzycy wzrosła w Polsce w latach 1986-2000 aż dwukrotnie, co nie może budzić optymizmu.
Międzynarodowa Federacja Cukrzycowa (IDF) podaje, że w roku 2007 występowanie cukrzycy u dorosłych Polaków wynosiło 9,1 proc., czyli ponad 2,6 mln osób chorych. Do roku 2025 przewiduje się wzrost tej wartości do 11 proc. Według danych Ministerstwa Zdrowia, w Polsce żyje ponad 2 mln osób z cukrzycą; stanowi to około 5 proc. społeczeństwa. Większość, bo prawie 66 proc. z tej liczby chorych na cukrzycę typu 2., stanowią kobiety.

Polskie Stowarzyszenie Diabetyków, organizacja zrzeszająca osoby chore na cukrzycę, informuje, że występowanie tej choroby w naszym kraju wzrosło z 6,3 proc. w latach 70-tych do ok. 9,3 proc. aktualnie. Według niektórych prognoz, w 2015 roku wartość ta może osiągnąć nawet 10 proc. Cukrzyca ciągle pozostaje nierozpoznana w około 30-55 proc. przypadków.
Istotna jest również narastająca liczba osób z innymi nieprawidłowościami gospodarki węglowodanowej, takimi jak upośledzona tolerancja glukozy, czy nieprawidłowa glikemia na czczo. Prawdopodobieństwo rozwoju cukrzycy we wspomnianych grupach jest zdecydowanie wyższe niż wśród zdrowej populacji. Szacunki przedstawione przez IDF mówią o występowaniu nieprawidłowej tolerancji glukozy u 16,4 proc. Polaków w 2007 roku i wzroście tego odsetka do 17,3 proc. w 2025 r.
Cukrzyca jest zaburzeniem, w którym mechanizm przemiany glukozy w energię przestaje prawidłowo działać, co doprowadza do nadmiernego wzrostu i utrzymywania się podwyższonego stężenia glukozy w surowicy krwi. W konsekwencji wywołuje to wiele charakterystycznych objawów. Leczenie cukrzycy ma na celu zniesienie objawów choroby i zapobieganie późniejszym powikłaniom.
Aby glukoza mogła zostać zamieniona w energię, niezbędny jest hormon o nazwie insulina, wydzielany przez trzustkę. Insulina obniża stężenie glukozy do wartości prawidłowych. Glukoza obecna w organizmie pochodzi z pokarmów spożywanych w ciągu całego życia człowieka.
Do rozwinięcia się cukrzycy dochodzi w warunkach, kiedy ilość insuliny nie jest wystarczająca na pokrycie zapotrzebowania organizmu, a także w przypadku nieefektywnego działania obecnej insuliny.
Istnieją 2 główne typy cukrzycy.

Dyskryminacja
Osoby chorujące na cukrzycę spotykają się z dyskryminacją dotyczącą zatrudnienia. Powodowane jest to najczęściej brakiem zrozumienia istoty samej choroby i jej leczenia. Cukrzyca kojarzy się pracodawcom ze spadkiem produktywności pracownika i stratą czasu pracy. Doprowadza to do ukrywania tej często występującej choroby przewlekłej nie tylko przed pracodawcami, ale i współpracownikami w obawie przed negatywnymi reakcjami.
Pracodawca nie powinien obawiać się, że w chwili wykrycia cukrzycy pracownik nie będzie mógł nadal pracować lub podjąć nowej pracy. Oczywiście, nie dotyczy to zawodów, dla których cukrzyca jest przeszkodą „prawną”. Chorujący na cukrzycę bez powikłań może pracować równie sprawnie, jak osoba bez cukrzycy i nie stwarza żadnego zagrożenia ani dla siebie, ani dla innych osób. Praca zmianowa nie jest przeciwwskazana dla osób chorujących na cukrzycę typu 2., jedynie dla chorych na cukrzycę typu 1.
Interesującą, często nie do końca docenianą sprawą, jest postawa pracodawców wobec osób niepełnosprawnych. Wielu z nich ma nastawienie pozytywne i umożliwia pracownikowi kontynuację pracy zawodowej poprzez na przykład zmianę zakresu obowiązków czy reorganizację miejsca pracy.

więcej w numerze 3/2010