Chciałbym dowiedzieć się, w jakich przypadkach pracodawca ma obowiązek wyposażenia pracowników w ochrony słuchu i jakie są ich rodzaje? Słyszałem również, że pracownikom zatrudnionym w narażeniu na hałas mogę skrócić czas pracy. Czy skracając czas pracy pracowników narażonych na hałas, mogę zwolnić się z obowiązku dostarczenia im środków ochrony indywidualnej?
Odpowiedź eksperta

Organizując stanowiska pracy, na których pracownicy narażeni będą na hałas, przede wszystkim powinien Pan zadbać o to, aby w jak największym stopniu ograniczyć jego poziom w środowisku pracy, a także odpowiednio zaplanować organizację procesu pracy, tak aby pracownicy w jak najmniejszym stopniu byli narażeni na jego działanie.
Powinien Pan zatem zwrócić uwagę na odpowiedni dobór środków pracy, tj. takich, które będą w jak najmniejszym stopniu emitowały hałas. Ponadto należałoby rozważyć możliwość zastosowania odpowiednich środków technicznych ograniczających hałas w środowisku pracy, np. obudów dźwiękoizolacyjnych lub dźwiękochłonnych ekranów. W pierwszej kolejności zatem podjęte powinny być działania profilaktyczne zmierzające do ograniczenia poziomu hałasu w miejscu pracy.
W przypadku jednak, gdy badania środowiska pracy wykażą przekroczenia najwyższych dopuszczalnych natężeń dźwięku, będzie Pan zobowiązany do wyposażenia pracowników w odpowiednie środki ochrony indywidualnej, do których zaliczamy m.in. :
• nauszniki przeciwhałasowe,
• hełmy przeciwhałasowe,
• inne środki ochrony słuchu, np. wkładki przeciwhałasowe wielokrotnego użytku lub jednorazowe zatyczki do uszu.

W razie gdy dochodzi do przekroczenia dopuszczalnych wartości granicznych natężenia dźwięku lub też jeżeli wartości te zbliżają się do maksymalnych, jednym z elementów ograniczania szkodliwego oddziaływania hałasu na pracowników może być odpowiednia organizacja procesu pracy polegająca na skróceniu czasu pracy poniżej norm wskazanych w Kodeksie pracy, np. poprzez wprowadzenie większej liczby przerw w pracy wliczanych do czasu pracy lub poprzez skrócenie normy czasu pracy (np. do 6 godzin na dobę). Przypomnę, że określona w Kodeksie pracy podstawowa norma czasu pracy wynosi 8 godzin na dobę, w przeciętnie pięciodniowym i przeciętnie 40-godzinnym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.
Wykaz prac uzasadniających skrócenie czasu pracy poniżej ustawowych norm ustala pracodawca w porozumieniu ze związkami zawodowymi lub (jeżeli związki zawodowe nie działają) z przedstawicielami pracowników oraz po zasięgnięciu opinii lekarza profilaktyka (medycyny pracy), z którym pracodawca ma podpisaną umowę o współpracy.
Skrócenie czasu pracy, w przypadku gdy przekraczane są dopuszczalne natężenia dźwięku w miejscu pracy, nie zwalnia jednak pracodawcy z wyposażenia pracownika w indywidualne środki ochrony słuchu.
Podkreślić również należy, że pracodawcy zatrudniający pracowników w równoważnym systemie czasu pracy, dopuszczającym wydłużenie w niektórych dniach dobowego wymiaru czasu pracy do 12 godzin, będą zobowiązani skrócić dobowy wymiar czasu pracy do 8 godzin, tym pracownikom, którzy zatrudnieni są na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia. Pracownik natomiast zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem jego wymiaru czasu pracy z tego powodu.

Beata Naróg
specjalistka prawa pracy

Podstawa prawna
• art. 145, 148 pkt 1 Kodeksu pracy
• rozporządzenie MPiPS z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy – tj. Dz.U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 ze zm.