dr Patrycja Krawczyk-Szulc, dr Dominika Świerczyńska-Machura
Klinika Chorób Zawodowych i Toksykologii, Oddział Chorób Zawodowych, IMP w Łodzi

Działanie mikroklimatu zimnego na organizm określane jest za pomocą tzw. wskaźnika wymaganej ciepłochronności odzieży (IREO).

Mikroklimat to szereg elementów meteorologicznych charakteryzujących określone pomieszczenie lub niewielki obszar. Na warunki mikroklimatu wpływają: temperatura powietrza, wilgotność, prędkość ruchu powietrza, temperatura otaczających obiektów oraz ciśnienie atmosferyczne.
Obowiązujące normy bardzo dokładnie określają zarówno parametry powietrza w pomieszczeniach, jak i metody określania wskaźników opisujących dany mikroklimat i odczucia ludzi w nim przebywających, a jak wiadomo uczucie zadowolenia pracowników przekłada się zarówno na jakość jak i wydajność ich pracy. Z tego powodu zapewnienie komfortu termicznego powinno przestać być postrzegane w kategoriach luksusu, ale jako jeszcze jeden z wymogów, który musi być spełniony w miejscach pracy.

Wybór i stosowanie wskaźników określających środowisko zimne zależą od tego czy niska temperatura prowadzi do oziębienia całego organizmu czy też działa miejscowo.
Działanie miejscowe mikroklimatu zimnego, przy temperaturze powietrza poniżej 10°C, określane jest za pomocą wskaźnika WCI (Wind-chill Index). Wskaźnik ten opisuje siłę chłodzącą powietrza w pomieszczeniu. Normą, przedstawiającą wytyczne dotyczące określania wartości granicznych WCI jest PN-EN ISO 11079:2008, która zastąpiła normę PN-N-08009:1987. Obliczenie wartości wskaźnika obywa się na podstawie pomiarów temperatury i prędkości powietrza bezpośrednio na stanowisku pracy. Wielkość wskaźnika pozwala  oszacować stopień ryzyka odmrożeń poszczególnych części ciała. Ryzyko to jest duże, gdy gdyWCI≥2000. W takiej sytuacji ekspozycja na zimno jest bezwzględnie zabroniona. Wskaźnik 1200 ≤ WCI <  2000 wskazuje na ryzyko średnie a dozwolony czas przebywania w takich warunkach musi być skrócony zgodnie z normą. Ekspozycja ciągła jest dopuszczalna, gdy WCI < 1200 czyli występuje małe ryzyko odmrożenia.
Maksymalny czas ekspozycji w przypadku pracy w warunkach klimatu zimnego w przypadku tzw. chłodzenia miejscowego, określa się wg tabeli podanej w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia (Dz.U. 2002.217.1833) i wynosi on w zależności od wielkości wskaźnika siły chłodzącej (WCI) od 5 do 25 min.

W przypadku pracy w miejscu, gdzie występuje ogólne chłodzenie organizmu działanie mikroklimatu zimnego na organizm określane jest za pomocą tzw. wskaźnika wymaganej ciepłochronności odzieży (IREO). Wskaźnik ten powinien być wyznaczony na stanowisku pracy i porównywany z wartościami podanymi w normie PN-87/N-08009 „Ergonomia. Środowisko zimne”.

czytaj więcej w numerze 10/2008